این سه سناریو یکی افزایش قیمت بنزین، دوم افزایش قیمت تمام حامل های انرژی و سوم افزایش قیمت تمام حامل های انرژی است در آن افزایش قیمت بنزین، گازوئیل، نفت کوره و برق معادل قیمت های جهانی باشد. در این پژوهش که بخشی از آن را دکتر علی مبینی هکردی رئیس موسسه مطالعات بین المللی انرژی در گفت وگو با هفته نامه برنامه اعلام کرده، آمده است؛ در صورتی که قیمت بنزین 600 درصد، گازوئیل 620 درصد، نفت سفید 100 درصد، نفت کوره 450 درصد، گاز طبیعی 200 درصد و برق 100 درصد افزایش داده شود، تورمی به اندازه 2/16 درصد به تورم موجود افزوده می شود و تولید به اندازه 1/3 درصد و اشتغال به اندازه 3/5 درصد کاهش می یابد، این در حالی است که درآمدهای دولت به اندازه 32 درصد افزایش می یابد.

در این سناریو که سناریو دوم است، تولید در بخش کشاورزی 3 درصد، منسوجات 5/3 درصد، صنایع فلزات اساسی 6 درصد، ساختمان 2/1 درصد و مجموع حمل و نقل (مسافر، بار و سایر) به اندازه 6/15 درصد کاهش می یابد. اما درخصوص تورم بر بخش های اقتصادی در این سناریو، به بخش کشاورزی تورم 3 درصد، صنایع فلزات اساسی 22 درصد، حمل و نقل حدود 125 درصد و صنایع شیمیایی 24 درصد افزوده می شود.

این سناریو، کاهش رفاه را در تمام دهک های هزینه یی به ویژه در دهک های پایین و خانوارهای روستایی نشان می دهد. برای خانوارهای روستایی، کاهش مصرف واقعی کل به عنوان شاخص اندازه گیری رفاه اقتصادی خانوار بین 9 تا 22 درصد از دهک اول تا دهم در نوسان بوده در حالی که برای خانوارهای شهری این نوسان بین 8 تا 20 درصد است.

اما در سناریو سوم یعنی افزایش قیمت تمام حامل های انرژی به حد قیمت جهانی که در آن قیمت بنزین به اندازه 500 درصد، گازوئیل 3965 درصد، نفت سفید 100 درصد، نفت کوره 5870 درصد، گاز طبیعی 200 درصد و برق 411 درصد افزایش می یابد، بار تورمی آن 33 درصد است و تولید هم به اندازه 5/4 درصد کاهش می یابد. همچنین میزان کاهش اشتغال 8/6 درصد و میزان افزایش درآمدهای دولت 39درصد خواهد بود.

بنا براین گزارش بیشترین بار تورمی در بخش های حمل و نقل ظاهر می شود. تورم در حمل و نقل زمینی (مسافر) حدود 57 درصد، حمل و نقل زمینی (بار) 50 درصد و تورم در سایر امور حمل و نقل حدود 254 درصد است. این بار تورمی در زیربخش های صنایع شیمیایی، فلزات، معدن، ساختمان، صنایع کاغذ سازی و ماشین آلات به ترتیب 45 ، 40 ، 24 ، 25 ، 19 و 16 درصد است.کاهش رفاه هم مانند سناریو بالا در تمام دهک ها به ویژه دهک های پایین مشاهده شده است. کاهش رفاه برای دهک های پایین هزینه یی به ویژه خانوارهای روستایی بالا است به طوری که برای این خانوارها کاهش مصرف واقعی کل بین 17 تا 30 درصد و برای خانوارهای شهری بین 15 تا 27 درصد است.

دکتر مبینی دهکردی درخصوص سناریو اول که همان افزایش قیمت بنزین است، می گوید اگر قیمت بنزین 400 درصد افزایش یابد، درآمد دولت به طور خالص 7/12 درصد افزایش می یابد. درباره تاثیر منفی این افزایش قیمت بر تولید و تورم این گزارش حاکی است که بیشترین آثار تولیدی و تورمی در بخش های حمل و نقل ظاهر می شود. کاهش تولید در بخش حمل و نقل زمینی (بار) حدود 5/2 درصد و تورم ناشی از آن 5/8 درصد خواهد بود. در سایر امور حمل و نقل اعم از هوایی و دریایی، تولید 7 درصد کاهش می یابد و تورم ناشی از آن 8 درصد است.

اما مصرف واقعی یا همان شاخص رفاه با افزایش قیمت بنزین نیز کاهش می یابد به طوری که در دهک اول مصرف برای خانوارهای شهری 8 درصد و برای خانوارهای روستایی 5 درصد کاهش می یابد.

دکتر مبینی دهکردی با اشاره به این نکته که افزایش قیمت بنزین به دلیل اثر همزمانی که روی هزینه سایر کالاها می گذارد، خانوارهای دهک های پایین را بیشتر از دهک های بالای درآمدی تحت تاثیر قرار می دهد، افزود؛ دولت باید با اتخاذ سیاست های پولی و مالی منسجم و انقباضی بکوشد آثار تورمی را کنترل کند.

منبع: اعتماد